Əks IP Axtarışı

Əks IP Axtarışı IP ünvanı ilə əlaqəli domen adını və ya hostu əks DNS vasitəsilə tapan pulsuz alətdir.

Əks IP axtarışı nədir?

Əks IP axtarışı IP ünvanına təyin edilmiş host adını Domen Adları Sistemindən soruşur. Adi DNS axtarışı example.org kimi addan başlayaraq onun IP ünvanını tapır. Əks axtarış isə ünvandan başlayıb ona uyğun adı axtarır.

Əks DNS PTR qeydindən istifadə edir. IPv4 üçün DNS ünvanı in-addr.arpa domeni altında tərs ardıcıllıqla göstərir. IPv6 ünvanlarında isə hər onaltılıq rəqəm tərsinə çevrilərək ip6.arpa domenindən istifadə olunur. Bu çevirməni DNS proqramı yerinə yetirdiyi üçün axtarışa ünvanın tərs forması ilə deyil, adi IP ünvanı ilə başlamaq lazımdır.

Ünvan diapazonuna nəzarət edən təşkilat, adətən, onun PTR qeydlərini də idarə edir. Buna görə sayt sahibi əks DNS qeydini dəyişdirmək üçün hostinq şirkətinə, internet provayderinə və ya bulud platformasına müraciət etməli ola bilər.

Əks IP axtarışından necə istifadə etmək olar?

Yoxlamaq istədiyin IPv4 və ya IPv6 ünvanını daxil et, axtarışı başladıb əlaqəli domeni və ya hostu nəzərdən keçir. Protokol, port nömrəsi və ya yol əlavə etmədən yalnız ünvanı yaz.

• https://198.51.100.24/ əvəzinə 198.51.100.24 istifadə et.
• IPv6 ünvanını 2001:db8::24 nümunəsində olduğu kimi iki nöqtə ilə ayrılan adi formatda yaz.
• Domen adı daxil etmə. Domenin IP ünvanını tapmaq lazımdırsa, əvvəlcə DNS Axtarışından istifadə et.
• Əks DNS axtarışı üçün ünvanın bir hissəsi olmayan boşluqları, mötərizələri və mətnlə birlikdə köçürülmüş durğu işarələrini sil.

Rəqəmlər yalnız düzgün IP ünvanı yaratdıqda keçərlidir. IPv4 ünvanında hər onluq hissə 0 ilə 255 arasında olmalıdır. Boş dəyər, cümlə, URL və ya həddindən artıq uzun simvol ardıcıllığı IP ünvanı deyil və mənalı əks DNS cavabı verə bilməz.

Əks IP Axtarışı serverdə işləyir. Daxil edilən IP ünvanı HTTPS üzərindən serverə ötürülür və saxlanılmır.

Əks IP axtarışının nəticəsini necə oxumaq olar?

Nəticəni anlamaq üçün sorğu edilən ünvanı onun üçün qaytarılan domen və ya hostla müqayisə et. Əsas məlumatlar bunlardır:

• Sorğu edilən ünvanın yoxlamaq istədiyin serverə, poçt şlüzünə və ya başqa cihaza aid olduğunu təsdiqlə.
• Qaytarılan domen və ya host ünvanın PTR qeydində dərc edilmiş addır. Bu, mail.example.org kimi xidmət adı, provayderin təyin etdiyi host adı və ya başqa tam domen adı ola bilər.
• Axtarış istifadəyə yararlı PTR cavabı tapmırsa, bu, ünvanın oflayn və ya istifadəsiz olduğunu sübut etmir.

Nümunə üçün fərz edək ki, daxil edilən ünvan 192.0.2.44 olub və onun administratoru mail.example.org ünvanına yönələn PTR qeydi yaradıb. Bu halda əlaqəli host kimi mail.example.org göstəriləcək. Ünvanın PTR qeydi yoxdursa, qaytarılacaq host adı da yoxdur.

PTR nəticəsi səlahiyyətli əks DNS operatorunun dərc etdiyi məlumatdır. Bu nəticə saytın həmin ünvanda yerləşdirildiyini, host adının təhlükəsiz olduğunu və ya birbaşa DNS qeydinin eyni ünvana yönəldiyini sübut etmir. Sonuncunu yoxlamaq üçün qaytarılan host adını ayrıca həll et və onun A və ya AAAA qeydini ilkin IP ünvanı ilə müqayisə et.

Tez-tez rast gəlinən halların araşdırılması

Əks axtarış ən çox IP ünvanı xəta mesajında, poçt jurnalında və ya server konfiqurasiyasında görünəndə və ünvanın özünü necə tanıtdığını anlamaq lazım gələndə faydalıdır.

1. E-poçt rədd edilir. Poçt sistemləri çox vaxt göndərən ünvanın PTR qeydini yoxlayır. Microsoft 365 və ya Google Workspace çatdırılma hesabatında əks DNS qeydinin olmadığı və ya uyğun gəlmədiyi bildirilirsə, gedən poçt serverinin ictimai IP ünvanını yoxla. Sonra qaytarılan host adının birbaşa DNS axtarışında həmin ünvana yönəldiyini və tələb olunan hallarda poçt serverində konfiqurasiya edilmiş identifikatorla uyğun gəldiyini təsdiqlə.
2. Server ünvanı tanış deyil. Giriş jurnalı, təhlükəsizlik divarı xəbərdarlığı və ya monitorinq hesabatında yalnız IP ünvanı ola bilər. Onun PTR qeydi provayderin və ya xidmətin host adını göstərərək ünvanı düzgün kontekstdə qiymətləndirməyə kömək edə bilər. Ancaq bu, sahiblik və ya niyyətin sübutu deyil, yalnız əlavə dəlildir.
3. Sertifikat xəbərdarlığı görünür. Əks axtarış server ünvanına təyin edilmiş host adını göstərə bilər, lakin TLS sertifikatını təsdiqləyə bilməz. Sertifikatdakı adları, sertifikatı verən qurumu və etibarlılıq məlumatlarını yoxlamaq üçün SSL Axtarışından istifadə et. Sonra bunları brauzerdə istifadə olunan host adı ilə müqayisə et.

Açılmayan sayt üçün əvvəlcə onun birbaşa A və AAAA qeydlərini yoxla. Təyinat IP ünvanı məlum olduqdan sonra əks DNS faydalıdır, lakin PTR qeydini düzəltmək çatışmayan birbaşa qeydi bərpa etməyəcək.

Köhnə cavab niyə hələ də görünür və ya yeni host adı niyə çıxmır?

DNS həllediciləri PTR cavablarını və uğursuz sorğuları keşdə saxladığı üçün köhnə cavab görünməyə davam edə, yeni host adı isə hələ göstərilməyə bilər. Hər DNS qeydinin TTL adlanan etibarlılıq müddəti var. Bu müddət həllediciyə yenidən sorğu göndərməzdən əvvəl cavabdan nə qədər istifadə edə biləcəyini bildirir.

Provayder PTR qeydini dəyişdikdən sonra bir həlledici yeni host adını göstərə, digəri isə əvvəlki adı qaytara bilər. Uğursuz sorğu da mənfi keşə düşə bilər. Buna görə qeyd əlavə edildikdən sonra həmişə dərhal görünmür. Bu hal çox vaxt DNS yayılması adlandırılır, amma gecikmənin səbəbi, adətən, qeydlərin internetdə fiziki olaraq yayılması deyil, müxtəlif keşlərin fərqli vaxtlarda bitməsidir.

Əvvəlki TTL müddətinin və varsa mənfi keş müddətinin bitməsini gözlə, sonra nəticələri başqa həlledici və ya şəbəkə ilə müqayisə et. Köhnə cavab gözlənilən keş müddətindən xeyli sonra da qalırsa, ünvan provayderindən PTR qeydinin düzgün əks DNS zonasına əlavə edildiyini təsdiqləməsini istə.

Tez-tez verilən suallar

Bir IP ünvanının birdən çox PTR qeydi ola bilər?

DNS bir ünvan üçün bir neçə PTR qeydinə icazə verir, lakin bir çox sistem vahid və sabit host adı gözləyir. Birdən çox cavab, xüsusilə gedən poçtda, identifikasiya yoxlamalarının qeyri-sabit nəticə verməsinə səbəb ola bilər. Buna görə bir mənalı PTR qeydi, adətən, daha təhlükəsiz konfiqurasiyadır.

Əks IP axtarışı ortaq hostinqdəki bütün saytları tapır?

Xeyr. PTR qeydi, adətən, ünvanı host adı ilə tanıdır, lakin həmin ünvandan xidmət alan saytların siyahısını saxlamır. Ortaq hostinq və məzmun çatdırılma şəbəkələri bir-biri ilə əlaqəsi olmayan çoxsaylı domenləri eyni ünvan arxasında yerləşdirə bilər. Təkcə əks DNS vasitəsilə onların hamısını müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Əks axtarış özəl IP ünvanlarında işləyir?

192.168.1.20 kimi özəl ünvanların şirkət və ya ev şəbəkəsi daxilində əks qeydləri ola bilər, lakin bu qeydlər, adətən, ictimai DNS vasitəsilə əlçatan deyil. Buna görə daxili DNS serveri cihazın adını bilsə belə, ictimai axtarış heç bir host adı qaytarmaya bilər.

Host adının sonunda niyə nöqtə olur?

Bəzi DNS proqramları tam domen adını mail.example.org. nümunəsindəki kimi sonda nöqtə ilə göstərir. Bu nöqtə DNS kökünü bildirir və texniki baxımdan keçərlidir. Əksər tətbiqlər eyni host adını göstərərkən və ya konfiqurasiya edərkən həmin nöqtəni yazmır.

Hostinq provayderi ilə əlaqə saxlamazdan əvvəl hansı məlumatları qeyd etməliyəm?

IP ünvanını, qaytarılan host adını, gözlədiyin host adını və yoxlamanın təxmini vaxtını qeyd et. Problem e-poçtla bağlıdırsa, rədd cavabının mətnini və göndərən serverdə konfiqurasiya edilmiş host adını da əlavə et. Bu məlumatlar provayderə uyğun əks zonanı tapmağa, PTR xətasını keşlənmiş DNS məlumatından və ya poçt konfiqurasiyası problemindən ayırmağa kömək edir.